بنابراين أو با اين استدلال حجّيت واعتبار دلالت التزام را در علوم انكار وحكم به مهجوريّت آن مىكند . امّا خواجة نصير الدّين طوسي از اين اشكال پاسخ مىدهد كه اگر « بيّن » يا « غير بيّن » بودن لوازم لفظي براي اشخاص متفاوت ، دليل بر عدم اعتبار دلالت التزام باشد ، عين همين استدلال اعتبار دلالت مطابقه را نيز مورد تشكيك قرار مىدهد . زيرا در دلالت مطابقه نيز بايد به معاني موضوع له ألفاظ علم حاصل شود تا دلالت تحقّق يابد ، در حاليكه آگاهى به وضع لفظ براي معاني نسبت به اشخاص متفاوت است ، وممكن است بعضي از افراد معاني مطابقي لفظي را بدانند وبعضي ديگر نسبت به آن آگاهى نداشته باشند . پس اگر « بيّن » بودن لازم معنا در نزد شخصي ، و « غير بيّن » بودن آن در نزد فرد ديگر موجب عدم اعتبار دلالت التزام شود ، پس اختلاف اشخاص در آگاهى به معاني مطابقي ألفاظ هم موجب بىاعتبارى دلالت مطابقي مىشود . محقّق طوسي در حالي كه استدلال فخر رازي را نمىپذيرد ، امّا در عين حال مىپذيرد كه دلالت التزام از جهت ارزش واعتبار در رتبهء دلالت مطابقه نيست ، وبه همين جهت به كار بردن آن را در بيان حدّ تامّ ماهيّات ودر پاسخ « ماء حقيقيّه » شايسته وروا نمىداند ، اگر چه به كارگيرى آن در ساير مواضع مانند حدّ ورسم ناقص كه عارى از جنس مىباشند بلا اشكال ومعتبر است « 1 » . ودليل مطلب همان است كه خود أو در « أساس الاقتباس » گفته است كه : دلالت مطابقه از نوع دلالت وضعي ( لفظي ) است . امّا دلالت تضمّن والتزام به مشاركت وضع وعقل با هم بر مدلول خود دلالت مىكنند . با اين تفاوت كه در دلالت تضمّن اجزاء معنى محدوداند امّا در دلالت التزام لوازم معنى محدود ومعيّن نيستند . البتة در دلالت التزام لفظ بر معناى مشهورتر دلالت خواهد كرد چنانكه لفظ شير بر شجاع بهتر دلالت مىكند تا بر صاحب دهان بدبو « 2 » .

--> ( 1 ) - عبارت خواجة نصير الدين طوسي در شرح إشارات چنين است : « أقول : وهذا بعينه يقدح في المطابقة أيضا ، لأنّ الوضع بالقياس إلى الأشخاص مختلف . والحقّ فيه أنّ الالتزام في جواب ما هو وما يجرى مجراه من الحدود التامّة لا يجوز أن يستعمل ، على ما يجئ بيانه ، وأمّا في سائر المواضع فقد يعتبر . ولولا اعتباره لم يستعمل في الحدود والرسوم الناقصة الخالية عن الأجناس » . ( « شرح إشارات » ، تهران 1377 ه . ؛ 1 / 30 ) ( 2 ) - ر . ك : خواجة نصير الدين طوسي ، « أساس الاقتباس » ؛ دانشگاه تهران 1361 ، ص 8 .